| |
| BJ BAARTMANS CARRIERE OVERZICHT |
 |
BJ’s podium debuut is op 3 oktober 1980, in het voorprogramma van Doe Maar, met Square Objects (Dominique Maassen: drs, Willem van Wordragen: bas, Marc Lange: voc), een band die eigen (!) nederlandstalige en engelstalige liedjes afwisselt en qua stijl verwant is met new wave acts als The Cure, Gang of Four en TC Matic. BJ is net 15 en speelt al vanaf z’n achtste gitaar, volledig in de ban van popmuziek.
De band treedt vanaf het begin meteen veel op, uiteindelijk zo’n driehonderd keer in een periode van vijf jaar.
Gaandeweg de jaren ‘80 verschuift het repertoire meer en meer naar volledig nederlandstalige songs, die ook invloeden uit amerikaanse rhythm and blues in zich hebben. BJ manifesteert zich nadrukkelijker als songschrijver. De band speelt in de betere zalen van het nederlandse clubcircuit maar vindt niet de weg naar de platenmarkt, hoewel een aantal demo’s vaak op de progressieve radio te horen is.
Het als kortlopend project begonnen alter ego van Square Objects: Tuney Tunes is meteen een doorslaand succes. Met een set rock and roll klassiekers uit de 50er en begin 60er jaren speelt de band al snel zoveel dat een aantal bandleden besluit om volledig voor de muziek te gaan. Een vroeg einde aan diverse studies is het gevolg. Ook bij BJ. Na een half jaar lerarenopleiding (nederlands/geschiedenis) is hij op 18 jarige leeftijd full time muzikant.
De band werkt als collectief bijna dag in dag uit aan eigen songs, promotie en de nodige zakelijke beslommeringen. De combinatie van twee totaal verschillende acts binnen een groep blijkt echter pittig, zeker op het artistieke vlak.
In 1986 bezwijkt het vriendenclubje onder de verwachtingen en de daar uit voortkomende druk. In diverse bandjes blijven de verschillende bandleden elkaar tegenkomen, maar nooit meer zo intensief.
BJ gaat als gitarist en vast bandlid spelen bij The Chainmen (Ted de Best: voc, Toon Janssen: drs, Jan van Woezik: bas, Ruud de Grood: piano), 'n topband in Nijmegen en omgeving eind jaren ’80. Daarnaast toert BJ met pianist Clemens vd Ven, één van de hardst werkende muzikanten in Nederland.
Al snel speelt BJ zo’n drie keer per week maar een chronische polsblessure gooit roet in het eten. Rond 1988 neemt BJ noodgedwongen een baantje aan als journalist bij De Gelderlander. Zo’n jaar of vier schrijft hij columns, sfeerverhalen en interviews.Voor de muziek moet een wat aangepaste vorm worden gevonden, fysiek gedoseerder is het devies. BJ gaat wel gewoon door met het schrijven van -nu vooral engelstalige- songs en zoeken naar een vorm om die te brengen. In bands als Stagefright en Moving Cartoons werkt hij met diverse zangers en instrumentalisten en treedt daarmee ook regelmatig op. Songs schrijven maar ze zelf niet zingen blijft echter een struikelblok.
In dezelfde periode ontdekt hij op aansporen van vaste levenspartner Ghislaine Wijffels het witte doek. Begin jaren ‘90 schildert BJ met flair en fanatisme een verzameling bonte en opbeurende figuratieve schilderijen bij elkaar. Het blijkt een blijvende creatieve zijstap…
Van The Chainmen komt in 1990 de overal heel goed ontvangen cd ‘Fool’s Gold’ uit, het is BJ’s album debuut als gitarist. De band toert zo’n jaar of twee langs muziekcafees en de zgn. ‘kernpodia’ in Nederland en de cd verkoopt goed maar een echte doorbraak blijft uit. Opvolger ‘A Mexican Breakfast’ verschijnt in ‘94 officiëel als solo cd van zanger/liedjesschrijver Ted de Best.
BJ speelt ondertussen op de debuut solo cd van Clemens vd Ven en treedt regelmatig op met acts als Get Rhythm, The Steel Brothers en als gast gitarist bij Nancy Works on Payday. Ook doet BJ een hoop kleine café optredens met voormalig Square Objects zanger Marc Lange en diverse bevriende gastmuzikanten.
In 1992 maakt BJ als songschrijver en co producer voor het eerst een eigen cd, samen met zangeres Henny Oudensluijs onder de naam No Strings Attached. De cd ‘To end and Start Again’, laat melodieuze pop en bluesy songs horen vergelijkbaar met acts als Bonnie Raitt en Joan Amatrading. BJ en Henny gaan in de jaren hierna aan de slag met een live band maar No Strings Attached blijkt vooral als duo succesvol. Tot een vervolg cd komt het echter niet, vanwege geldperikelen bij het platenlabel waarbij NSA een deal tekent. Het is een echte domper, want BJ is volop aan het schrijven en heel gemotiveerd aan het leren om goed op te nemen en arrangeren. Een aantal liedjes uit deze periode belanden later nog wel op BJ’s solo cd’s…
Midden jaren ‘90 speelt BJ weer vooral gitaar als sideman bij diverse
toppers uit het kroegcircuit zoals fingerpicker Philip Kroonenberg en rockabilly/jazz/blues gitaarfenomeen Arthur Ebeling. Vaak samen met zijn al sinds het allereerste Square Objects optreden vriend, steun en muzikale toeverlaat Jan Hendriks (gitarist bij Doe Maar) op bas. BJ is als sessie gitarist betrokken bij diverse cd opnames en regelmatig op nationale radio en tv zenders te horen en zien.
Een reünie optreden in 1995 van Square Objects leidt tot de oprichting van Bengels (in de jaren ‘80 samenstelling). En wat de Nederlandstalige new wave/r&b/pop band in de jaren ‘80 niet lukte gaat nu vanzelf. Bengels’ eerste demo (met gedeeltelijk songs van tien jaar eerder!) levert een platendeal, een gerenommeerd boekingsburo en heel veel airplay op. Jan Hendriks en Jos Haagmans produceren de cd ‘Voor Altijd’. BJ tekent voor het gros van de liedjes en arrangementen.
En weer duikt er een 50’s/60’s covers spelend alter ego van de band op: The Rascals, vastgelegd op de door BJ geproduceerde cd: ‘Forever’. De geschiedenis herhaalt zich. De totstandkoming van een tweede Bengels cd gaat moeizaam en het makkelijkere succes van The Rascals zet nog eens extra spanning op het geheel. In ’98 houdt het verhaal op na de tweede titelloze door BJ geproduceerde Bengels cd. De bron is uitgeput.
BJ heeft inmiddels een demo gemaakt van solo werk waarop hij voor het eerst als zanger te horen is. De invloed van singer/songwriters als Lyle Lovett, Nick Lowe en John Hiatt laat zich gelden. De demo wordt snel ‘opgepikt’ en in ’98 verschijnt ie als cd op het New Road Records label: ‘The Pawnshop Guitar Chase’. De cd krijgt prima recensies en verkoopt aardig, maar daar was het allemaal niet zo om te doen. De cd is voor BJ vooral een aanzet om meer op eigen kracht te kunnen gaan werken. En te ontdekken wat zijn liedjes werkelijk voor hem en anderen kunnen betekenen. In solo uitvoering of met begeleiders.
BJ begint aan een lange reeks optredens als frontman, vaak in een ‘package’ opzet met Eric Devries, voormalig zanger/songschrijver van Big Easy en sinds 1996 BJ’s belangrijkste muzikale maatje. Eerst omdat BJ als sideman bij Big Easy terecht komt en daarna als Eric bij Bengels ritmegitarist wordt. Het tweetal blijkt elkaar uitstekend op scherp te kunnen zetten en BJ en Eric’s stemmen mengen wonderwel ondanks een totaal verschillend spectrum.
Een jaar of zes later heeft het duo er zo’n 400 optredens opzitten. Geen kroegbiljart, straathoek, beursstandje, theaterfestivalpodium of clubstage is te groot of klein. Van Paradiso, 0 13 en de Parade tot Café Het Trefpunt en de Moto Guzzi Clubdag speelt het duo eigen songs en covers van helden als Van Morrison, Hank Williams, Steve Earle, Beatles en noem maar op. BJ leert spelenderwijs zingen en ontpopt zich als gemakkelijk verhalenverteller.
Nog voor 2000 heeft BJ drie solo cd’s op zijn naam staan: ‘The Pawnshop Guitar Chase’, ‘No Soap’ en ‘At Second Hand’, deze laatste met een begeleidingsband die uiteindelijk als BJ’s Pawnshop (Eric Devries: git, Gerald van Beuningen: bas, Stephan vdMeijden: drs, Bartel Bartels: key) een vaste bezetting krijgt.
BJ werkt tussendoor als sessie gitarist en producer aan diverse cd opnames mee. Hij geeft workshops en toert met zijn eigen en diverse gelegenheidsbands door Nederland, België, Frankrijk, de USA en zelfs Egypte, al met al doet hij zeker zo’n 100 á 120 optredens per jaar. En hij wordt vader van drie kinderen…
Een intense periode in zijn leven met emotionele uitersten en een ernstige fysieke terugval levert in ieder geval genoef stof tot schrijven op.
2000-nu
In 2001 vindt BJ een nieuw plekje voor z’n huis studio, Léon’s Farm, een fraaie oude boerderij in het Limburgse Boekend. Collega en vriend Léon Bartels raakt als producer en geluidstechnicus als vanzelf heel betrokken bij BJ’s werk.
Dat bestaat meer en meer naast het live spelen uit produceren. De opbrengst van het studiowerk geeft BJ wat meer ruimte voor z’n eigen projecten en de mogelijkheid om wat selectiever te zijn in het aannemen van optredens.
BJ wil ook niet het hele jaar met zichzelf en de bij behorende beslommeringen bezig moeten zijn. Gezin, gezondheid en gemoed hebben het er al vaak lastig genoeg mee. Evengoed kruipt het bloed… Er zijn steeds weer toertjes, festivals (Parade, Oerol, Valkhofaffaire) in binnen- en buitenland. BJ’s Pawnshop speelt in 2001 een tweetal weken in de USA.
Het 'side' project van BJ, slagwerker Stephan vd Meijden, Eric Devries en singer/songwriter/multi instrumentalist/podiumdier Bartel Bartels ‘The Sidewalk Experience’ ontwikkelt zich tot een veelgevraagde live act. Eigen songs en covers gaan hierin hand in hand. Energie en directheid zijn de toverwoorden.
De studio opzet van Léon’s Farm blijkt ook een goede greep. Steeds meer muzikanten vinden makkelijk hun weg naar de boerderij in Boekend. Vooral Amerikaans getinte rootsmuziek: jazz, folk en blues komt in de boerderij goed tot z’n recht. Maar ook de limburgstalige bluesy chansons van Arno Adams en de recht voor z’n raap rootsy rock van Ongenode Gaste, twee projecten waar BJ zeer nauw mee verbonden is.
BJ’s kort na elkaar verschijnende cd’s 'F-Hole Acoustics' en ‘Red Light Tracks’ krijgen juichende kritieken. BJ staat flink in de aandacht van de muziek media.
Dat levert ook weer werk op. Begin ’03 doet BJ op verzoek van Continental Records een kort toertje met New Yorker Eugene Ruffolo. Nog in dezelfde maand speelt hij een week met favoriete nieuwe songsmid Jeff Finlin uit Nashville.
Ook is BJ op pad met maatje JW Roy om de door hen samen geproduceerde cd ‘Keep it Coming’ te promoten. De release van de cd 'Wandered' van Canadees Shannon Lyon (productie en veel arrangementen van BJ) markeert voorjaar ’03 een artistiek hoogtepunt.
Heel belangrijk is voor BJ het singer/songwriter festival in Helden Panningen (okt 2003) dat hij mag programmeren, waarop het beste van de Zuid Nederlandse liedjeszangers ‘scene’ te horen is. BJ vraagt alle deelnemende acts om een cover te doen van één van zijn grote voorbeelden, de in eigen land te vaak onderschatte Ad van Meurs (The Watchman). De songs worden op cd vastgelegd (More to Life, a tribute to The Watchman).
In de loop van 2003 en 2004 volgen meer 'sideman’ en 'songwriter in the round’ toertjes, met oa Billie Joyce, Brian Webb, Rod Picott en Terri Binion.
Het geeft BJ een goede kans om verder te groeien als performer en songschrijver, de ontmoetingen met geestverwanten van de andere kant van de grote plas zijn inspirerend.
In mei 2004 spelen BJ en Eric Devries een volle week in de USA, in verschillende steden in Oklahoma. Twee avonden met de ritme sectie van JJ Cale als begeleiders zijn een hoogtepunt in het toertje. Er worden opnames gemaakt in Tulsa en mooie plannen gesmeed voor de toekomst.
Terug in Nederland richten BJ en Eric samen met collega singer/songwriters Louis van Empel en Eric van Dijsseldonk het collectief Songwriters United op.
Elkaar steunen met gezamenlijk promotiemateriaal, adressen uitwisselen en beslommeringen te lijf gaan is het devies en natuurlijk optredens doen als kwartet (eigen) liedjesvertolkers.
BJ is ondertussen bezig aan een opmerkelijke stap in z’n carriére. Samen met z’n vrouw Ghislaine schrijft hij een tiental melodieuze en bij vlagen heel jazzy songs voor een kindermusical (première mei 2005). Ook is er in Amsterdam een expositie van een serie nieuwe Cobra achtige schilderijen. In oktober 2004 speelt BJ in de Comuna Baires (werk theater) te Milaan recent nederlandstalig werk waarmee hij later hoopt in de intiemere Nederlandse theaters aan de slag te kunnen. De songs zijn door een taalgenootschap in het Italiaans vertaald en vinden dus een wat bizarre première. BJ doet rondom de show nog een paar optredens in Noord Italië die zeer goed ontvangen worden.
BJ’s laatste cd ‘Where Lovers Go’ komt uit op een nieuw label, Inbetweens Records en laat een zich muzikaal vernieuwende BJ horen, zeker onder invloed van pianist Mike Roelofs die een hoofdrol speelt. Jazz- en soulklanken mengen zich op de cd soepel met de typische folky popsongs.
Tijdens de eerste helft van 2005 is BJ veel in de studio te vinden. Zo werkt hij als producer aan cd opnames met Canadees Shannon Lyon en de uit Nashville afkomstige zangeres Billie Joyce. Beide producties komen uit op het Inbetweens label. Daarnaast neemt BJ muziek op met een gezelschap rond folklegende Iain Matthews met in de gelederen toetsenman Mike Roelofs, gitarist Richard Kennedy en zangeres Terri Binion. Ook zijn er optredens met BJ's Pawnshop waarbij de songs van het veel geprezen album Where Lovers Go centraal staan.
Als een geplande toernee met Iain Matthews voor de tweede helft van 2005 komt te vervallen heeft BJ onverwacht tijd om aan een nieuwe stap in zijn carriëre te werken. Hij boekt voor zichzelf een solotoertje langs kleine theaters om een geheel nieuw repertoire van de grond te krijgen. In z'n eigen taal, aangespoord door de samenwerking met Arno Adams en het plezier dat BJ beleeft aan het werken aan de musical Maneschijn en een tweetal kindercd's met De Basisschoolrockers waarvoor hij liedjes aanlevert. Tijdens de optredens probeert BJ een 25 tal nummers uit, afgewisseld met gesproken poëzie en opvallende gitaaruitstapjes met een 'loop' echo. Langzaam maar zeker krijgt het nieuwe werk een uitgesproken vorm.
In het voorjaar van 2006 verschijnt BJ's zevende solo album Verpand. Nederlandstalig voor het eerst, maar evenzeer leunend op de americana en rootsinvloeden die BJ's eerdere werk kenmerken. Opgenomen in Léon's Farm in Boekend met een vertrouwd gezelschap waaronder Doe Maar gitarist Jan Hendriks boort de cd een nieuw publiek aan. Openingstrack Paradijs krijgt heel veel radioaandacht en de recensies van Verpand zijn zonder uitzondering lovend. Hoewel BJ nauwelijks op de planken staat met z'n eigen repertoire verkoopt de cd behoorlijk goed. In de studio is er genoeg werk opgenomen voor een dubbelaar en het plan is om een jaar later een vervolg op Verpand uit te brengen. Daarna kan er bekeken worden hoe het live verder moet gaan: solo of met band, in theaters of clubs.
Qua podiumwerk heeft BJ zijn handen vol aan een aantal nieuwe bandprojecten waar hij deel van uit maakt. Zo speelt hij in de nieuwe band rond AndreL Manuel (eerder oa Fratsen en Krang), De Ketterse Fanfare genaamd met tegendraadse rootsrock en avantgardistische folksongs in het Nederlands en Twents. Ook treedt BJ veel op met The Watchman en met het Songwriters United collectief.
En dan zijn er weer nieuwe cd producties. In de loop van 2006 werkt BJ met diverse singer songwriters en bands aan nieuwe geluidsdragers, zoals Etan Huijs (folkpop met veel britse invloeden), Peter Beeker (Limburgstalige rock in de geest van Neil Young, Ryan Adams, Coldplay), Ondiep (folky rootspop in Limburgs dialect).
In augustus 2005 duikt BJ op als zanger van een tv commercial voor LU koekjes, hij schrijft ook mee aan de reclamesong. Met Iain Matthews worden 5 songs opgenomen voor een speciale re-issue van de cd Journeys From Gospel Oak. En BJ doet een project voor de provincie Brabant. Samen met Ghis Wijffels maakt hij een clip en cd singel voor een campagne om laaggeschoolden weer in de schoolbanken te krijgen: Had Ik Maar Een Vak Geleerd.
Het nieuwe jaar 2007 begint met een klap. De dag voordat de opvolger van Verpand, Verwant geheten uit de fabriek komt, loopt BJ een gecompliceerde armbreuk op bij een auto ongeval van surrealistische allure. Een tijd lang is het niet duidelijk of gitaarspelen ooit nog op niveau zal gaan, maar als BJ eenmaal met revalideren begonnen is in de zomer komt het spelen toch sneller terug dan verwacht. Na een zestal maanden staat BJ voor het eerst weer op een podium. En langzaam maar zeker komt ook het vertrouwen en de fysieke kracht terug. Als JW Roy BJ vraagt om op z'n nieuwe cd te komen spelen en later in het jaar zich bij de live band te voegen is het antwoord ja.
Ondertussen is Verwant verschenen en wederom zijn de reacties heel positief. De cd single Fundamentalist maakt veel los en lijkt even een echte radiohit te worden. Daarvoor is de tekst echter toch te controversieel. Vanaf oktober 2007 staat BJ weer bij tijd en wijle op de planken als singer songwriter. Veel tijd daarvoor is er echter niet, want hij gaat ook in zee met Route 66, een grote muziektheaterproductie die door het land trekt. Tot april 2008 staan er een dikke 70 optredens op de kalender.
BJ's arm is nog niet geheel genezen maar sterk genoeg om de weer als vanouds soepele vingers in beweging te houden.
Ook het produceren staat niet stil. Projecten met singer songwriter Barbara Breedijk, rootsrockers Loyola Drive, Kepringele (Limburgstalige americana), de debuutc d van Songwriters United en werk van zangeres Hanneke de Jong zien het levenslicht. Als gastgitarist speelt BJ op albums van JW Roy, Ad Grooten, Edo Donkers, Eric Devries, Okieson en ook is zijn spel te horen in de tv serie Op Zwart Zaad.
Aan het begin van 2008 is BJ weer volledig 'back on track': op toer met JW Roy en de theaterproductie Route 66, in de studio met André Manuel's Ketterse Fanfare en zonder vast plan maar evenzeer vastberaden aan het sleutelen aan nieuwe eigen werk.
In BJ’s teksten staat het ongewone van het alledaagse centraal. Thema’s vindt hij dicht bij huis, maar ook in verhalen uit de kroeg, tv, krant of literatuur. Lust en onrust, trouw en ontrouw, verwondering, boosheid, twijfel…
De liedjes hebben vaak een heel persoonlijk karakter al gaan ze niet persé over BJ zelf. Weinig wordt uit de weg gegaan maar BJ houdt niet van grote woorden. In al hun kwetsbaarheid leggen de songs natuurlijk toch veel van hemzelf op tafel.
Relativering, humor en melancholie worden vaak genoemd in beschrijvingen van BJ’s werk. Betrokkenheid is een ander mooi woord. Maar als vader van drie pracht kinderen en volop toerend moet een mens wel…
Over de jaren heeft BJ een flink repertoire bij elkaar gepend, waarvan de waarde zich wellicht ooit zal openbaren, al was het alleen voor hem zelf.
Het is nu in ieder geval een voor BJ noodzakelijke bezigheid, of hij nu wil of niet. Liedjes dienen zich vanzelf aan, net als verliefdheid, geilheid, eenzaamheid, boosheid, verbazing, oeh’s en aah’s.
Een aantal van BJ’s inspiratiebronnen als tekstschrijver: Hank Williams, Guy Clark, Ad van Meurs, Lucinda Williams, Richard Thompson, Lyle Lovett, Eric Devries…
verschenen sinds 2000 oa in Heaven, Fret, De Gelderlander, Brabants Dagblad, Music Maker, Gitarist, Vara Gids, De Limburger, div. websites (Alt Country, Vitaminic, Gitaarnet), Maverick, Buzz, div. regionale bladen....
oa NCRV’s Volgspot, VARA’s Geen Tijd, Mart Smeets Sport op Vrijdag,
Vrienden van Amstel, 8 tracks, Cappucino, De Smet live, TROS Muziekcafé, American Connection, Kink FM Zondagmorgen, Weekendcafé, De Avonden,
Off The Record, Hubert on the Air, BRTO sessies, Real Roots Café, radio Veendam, TV Gelderland’s Soundcheck, Muziekpaleis Radio Noord Holland....
|
